محمد حسين بن محمد هادى عقيلى علوى شيرازى
61
مخزن الأدوية ( ط . ج )
را پاك شسته خشك نموده به آتش گرم نموده در ظرفى بزرگتر از آن آب گرم كرده شير را در آن بدوشند و ظرفى ديگر را پيمانه كرده در آن صاف كرده آن مقدار مذكور را به زودى گرماگرم بياشامند به تنهايى و يا با ربع آن و يا كمتر از آن به قدر برداشت مزاج بول آن و يا با چهار مثقال عسل و نيم مثقال تا يك مثقال سنبل الطيب كوفته بيخته اگر گرم ننمايند و يا با سفوفات و اقراص و ادويه مناسبه ديگر مانند سفوف لك و دواء لك و امثال آن اگر مناسب باشد و اگر شير موافقت نكند به هيچ نحو به زودى ترك نمايند و لجاجت و ابرام در نوشيدن آن نكنند كه مضرت مىبخشد و منجر به ضعف معده و غير آن مىگردد . * دستور آشاميدن شير بز * جهت ادرار فضلات و ترطيب بدن و نفث الدم و جراحت ريه و حلق و مثانه و تبهاى مزمنه حاره و دق آن است كه بز را به علفهاى مناسبه تعليف نمايند و مانند شير شتر شير آن را بدوشند و مقدار بيست و پنج مثقال تا سى مثقال و تا چهل مثقال با يك مثقال كثيرا و نيم مثقال رب السوس و صمغ بادام گرماگرم جهت نفث الدم و سرفه و علل سينه و همچنين با صمغ عربى و كثيرا از هر يك نيم درم تا يك درم و با لك خام ساييده مغسول يك درم و يا با قرص كهربا و يا سفوف آن و يا حب حابس الدم كه نسخه آن ان شاء الله تعالى در قرابادين خواهد آمد جهت نفث الدم مجرب و جهت ترطيب بدن از بيست و پنج مثقال شروع نمايند و به تدريج اندك اندك تا به حدى كه بر طبيعت گران نيايد بيفزايند و اگر ترطيب زياد مطلوب باشد يا اراده ادرار باشد قدرى آب خالص تا ربع و يا نصف آن بيفزايند و جهت رفع حمّيات عتيقه و دقّيه از همان مقدار شروع نمايند و روزى سه مثقال بيفزايند تا به حدى كه موافقت نمايد و گرانى نكند و هر روز ربع وزن آن آب خالص و يك درم روز اول خبّه كه به فارسى خاكشى و شفترك نامند و نيم درم شربت بنفشه اگر گرمى نكند داخل نمايند و روزى ثلث درم خبّه و قليلى شربت بنفشه بيفزايند چنانچه شير را مىافزايند تا به پنج درم خبّه و دو درم شربت بنفشه برسد در صورتى كه شربت بنفشه گرمى نكند و الا شربت را نيفزايند و يا آنكه مطلق داخل نكنند و اگر شير به هيچ قسم موافقت نكند ترك نمايند . * دستور آشاميدن شير الاغ * جهت سل و دق و ترطيب بدن و رفع هزال حادث از حرارت و امثال اينها آنست كه الاغ تازه زاييده جوان را به جو خيسانيده و علفها و گياههاى بارده رطبه موافقه تعليف نمايند و به دستور شير شتر در حضور خود طلبيده بدوشند و گرماگرم روز اول دويّم بيست و پنج مثقال تا سى مثقال با قرص كهربا و طباشير و لؤلؤ و غير اينها از ادويه مناسبه بياشامند جهت سل و تقويت قلب روزى سه مثقال تا شش مثقال و زياده هم اگر احتياج بسيار باشد و ثقل ننمايد و موافقت كند بيفزايند و چون دريافتند كه ثقل مىنمايد زياده ننمايند و يا كم كنند و اگر اصلًا موافقت نكند ترك نمايند . * دستور آشاميدن لبن النساء جهت امراض مذكوره مانند شير الاغ است * و بدان كه بايد كه غذاى شاربان البان مذكور غذاهاى مناسبه لطيفه خفيفه باشد و اجتناب نمايند از غذاهاى ثقيله و تداخل كه سوء هضم و تخمه و هيضه عارض نگردد و از ترشى و لبنيات و حبوب و اعراض نفسانيه و بدنيه و امثال اينها . * دستور آشاميدن فادزهر حيوانى * جهت حفظ صحت و تقويت بدن و ارواح و قوا و باه آنست كه چون اراده نمايند بايد كه در اول فصل بهار و يا خريف تنقيه نمايند كه بدن نقى و پاكيزه گردد از اخلاط فاسده رديه به مسهلات و مقئات و فصد اگر دم غالب باشد و غذا بايد كه نخود آب و غذاهاى لطيف باشد پس سال اول يك دانگ فادزهر حيوانى بزى را با مرواريد و طباشير از هر يك نيم مثقال و عود قمارى دو دانگ و صندلين از هر يك چهار دانگ و مصطكى يك دانگ و عنبر اشهب و مشك از هر يك نيم دانگ و ورق طلا ده عدد و ورق نقره بيست عدد مرواريد و فادزهر را بر سنگ سماق صلايه كرده ورق طلا و نقره را حل نموده و ادويه را كوفته و بيخته با هم حبوب سازند يا با نبات به قوام آورده سرشته حبوب سازند و سه حصه و يا پنج حصه يا هفت حصه نموده سه روز يا پنج روز يا هفت روز با گلاب و بيدمشك با قند و نبات شيرين كرده يا بدون شيرينى بنوشند و هر سال قدرى بيفزايند تا به يك مثقال و نيم برسد بعضى تا دو مثقال را تجويز نمودهاند و گفتهاند محرور المزاج هر سال نيم دانگ و مبرود المزاج يك دانگ بيفزايند و بايد كسى كه جوانى و سن او به چهل نرسيده باشد و محرور المزاج باشد مرتكب استعمال آن نگردد بلكه محرور المزاج را قبل از پنجاه و شصت سالگى جايز نيست و بايد كه در ايام خوردن يك هفته قبل و يك هفته بعد از آن از غذاهاى غليظه و حموضات و لبنيات و بقول و حبوب و اعراض نفسانى و بدنى و جماع پرهيز نمايند و اولى آن است كه مقدار كم آن را با حبوب و معاجين مناسبه به قدر حاجت گاه گاهى تناول نمايند زيرا كه مقدار كثير آن را دفعتاً خوردن باعث گرمى و ثوران مواد و احراق اخلاط و تحليل ارواح و قوا است . * دستور آشاميدن دوغ * جهت حمّى و قى و امراض حاده و لاغرى بدن آنست كه بگيرند ماست تازه گاوى را و در ظرفى يا مشكى كرده آب داخل نمايند و خوب بر هم زنند تا كره آن بالتمام جدا گردد آن را بگيرند و دوغ را كه طعم آن اندك مايل به ترشى باشد و اگر شيرين باشد چند ساعت بگذارند تا اندك ترش مزه گردد و سى درم از آن دوغ را با ده درم نان تنك ميده خالص ريزه كرده در آن ممزوج كنند و بگذارند تا نيكو امتزاج